Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Geneva, Thụy Sĩ hôm thứ Sáu (10/6) cho biết họ đã nhận được nhiều báo cáo đáng tin cậy chỉ ra rằng khoảng 1 triệu người dân tộc Duy Ngô Nhĩ tại Trung Quốc đang bị giữ trong những nơi giống như “trại giam khổng lồ được che đậy bí mật”.

Cảnh sát tuần tra bên ngoài đền thờ Id Kah, ở thành phố cổ Kashgar, Khu tự trị Tân Cương

Phát biểu trong ngày đầu tiên của cuộc họp thường xuyên hai ngày đánh giá về hồ sơ nhân quyền Trung Quốc, bao gồm cả Hồng Kông và Macao, bà Gay McDougall – thành viên của Ủy ban về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc đã dẫn các báo cáo ước tính rằng 2 triệu người Duy Ngô Nhĩ và các cộng động thiểu số Hồi giáo khác ở khu tự trị Tân Cương, miền tây Trung Quốc đã bị ép vào “các trại chính trị để giáo dục tuyên truyền”.

Bà Gay McDougall cho hay: “Chúng tôi rất quan tâm đến nhiều báo cáo đáng tin cậy mà chúng tôi đã nhận được chỉ ra rằng nhân danh cuộc chiến chống chủ nghĩa cực đoan tôn giáo và duy trì ổn định xã hội, [nhà cầm quyền] Trung Quốc đã biến khu tự trị Tân Cương thành một cái gì đó giống như một trại giam giữ khổng lồ được che đậy bí mật, một kiểu ‘khu vực không có nhân quyền’”.

Trước nay, các nhà chức trách Trung Quốc luôn nói rằng Tân Cương phải đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng từ các phần tử Hồi giáo và những kẻ ly khai có âm mưu tấn công và khuấy động mâu thuẫn giữa hầu hết thiểu số người Duy Ngô Nhĩ – những người gọi khu vực này là nhà của họ với đa số người Hán.

Theo Reuters, trong cuộc họp của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc lần này, Trung Quốc cũng cử phái đoàn tham dự với khoảng 50 quan chức. Tuy nhiên, đoàn Trung Quốc không đưa ra bình luận về những phát biểu của bà Gay McDougall.

Trong khi đó, phái bộ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc đã đăng lên Twitter nói rằng “những báo cáo về cuộc đàn áp đang tiếp diễn đối với người Duy Ngô Nhĩ và người Hồi giáo khác tại Trung Quốc cho thấy vấn đề rất nghiêm trọng” và phía Mỹ nhấn mạnh: “Chúng tôi kêu gọi Trung Quốc hãy chấm dứt những chính sách phản tác dụng của họ và hãy thả tự do cho tất cả những người dân đã bị bắt giữ tùy tiện”.

Theo Reuters, những cáo buộc về Trung Quốc vi phạm nhân quyền nêu trên đến từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có nhóm hoạt động “Những người bảo vệ Nhân quyền Trung Quốc”. Nhóm này vào tháng trước đã có báo cáo cho biết 21% những vụ bắt giữ được ghi nhận tại Trung Quốc năm 2017 là xảy ra ở Tân Cương.

Trước đó, ông Yu Jianhua – Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc ở Geneva nói rằng chế độ Bắc Kinh đang làm việc hướng tới bình đẳng và đoàn kết tất cả các nhóm sắc tộc.

Tuy nhiên, bà McDougall cho rằng những thành viên của cộng đồng người Duy Ngô Nhĩ và người Hồi giáo khác tại Trung Quốc đang bị đối xử như “kẻ thù của nhà nước” chỉ vì họ có nền tảng bản sắc tôn giáo của họ.

Bà McDougall thông tin thêm rằng có hơn 100 sinh viên người Duy Ngô Nhĩ trở về Trung Quốc sau khi học tập tại nước ngoài như Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đã bị bắt giam, và một số thậm chí đã bị chết trong các trại giam giữ.

Fatima-Binta Dah, một thành viên khác của Hội đồng Nhân quyền đề cập tới “việc bắt giữ hàng loạt và tùy tiện gần 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ” và đã đặt câu hỏi cho phái đoàn Trung Quốc rằng: “Mức độ tự do tôn giáo hiện có cho người Duy Ngô Nhĩ ở Trung Quốc là gì, bảo vệ pháp lý tồn tại cho họ để thực hành tôn giáo là gì?”

Ngoài ra, trong cuộc họp hôm thứ Sáu (10/8), các thành viên Hội đồng Nhân quyền cũng dấy lên các báo cáo về vấn đề người Tây Tạng tại Trung Quốc đang bị ngược đãi, trong đó có việc không sử dụng đầy đủ ngôn ngữ Tây Tạng trong trường học và các thủ tục tại tòa án.

Reuters cho biết cuộc họp của Hội đồng Nhân quyền đánh giá hồ sơ nhân quyền Trung Quốc sẽ còn tiếp diễn vào ngày thứ Hai (13/8).

Xuân Thành